De publieke ruimte wordt steeds meer tot een veiligheidsprobleem versmald, waarin het onbekende
andere, dubbelzinnigheid en wanorde de grootste bedreigingen zijn. Dit leidt tot een panoptische (alziende) inrichting van de publieke
ruimte: leeg, bewaakt, gescreend door camera’s, gecontroleerd met de voortdurende dreiging van geüniformeerd geweld. Niet de controle zelf, maar vooral het idee altijd en overal gecontroleerd, bekeken en gescreend te kunnen worden, leidt tot een angstcultuur.
Die cultuur raakt bovendien sociaal, economisch en etnisch gesegregeerd doordat een verhoogd gevoel van veiligheid voor de een vaak wantrouwen
en angst voor de ander betekent.
Angst lijkt het structurerende en organiserende principe in het publieke domein te zijn geworden. Dit resulteert in een angstcomplex dat opgedrongen
en zelfverkozen, gevoelsmatig en rationeel tegelijk is.
De eerste vraag is dan, waaruit bestaat
ons angstcomplex? Waar ontstaan gevoelens
van angst en onveiligheid en hoe worden deze vorm gegeven en gecultiveerd? De tweede
vraag is hoe wij daar mee omgaan en, nog belangrijker, hoe we voorbij de angst komen.
Discussie met:
Jupijn Haffmans (Amsterdam Anders / De Groenen)
Marijn Ornstein (gemeenteraadslid Amsterdam, VVD)
René van Swaaningen (criminoloog, Erasmus Universiteit Rotterdam)
Gijs van Oenen (rechtsfilosoof, Erasmus Universiteit Rotterdam)
Paul van Soomeren (sociaal geograaf en planoloog, onderzoeksbureau DSP-groep)
Discussie onder leiding van
Martijn de Greve
Voordrachten door:
Florentijn van Rootselaar (filosoof, redacteur Filosofie Magazine)
Hans Beerekamp (film en televisierecensent, NRC Handelsblad)
Rick van Amersfoort (onderzoeker, Buro Jansen & Janssen)
Presentatie
Mr. Smith door:
Ronald Wall (architect en economisch geograaf, NWO / Berlage Instituut)
Video van:
Bas van de Geyn (planoloog, stedelijk socioloog)
Het is duidelijk dat het grootste deel van Nederland veiligheid een
erg belangrijk thema vindt, maar hoe krijgt dat gevoel vorm in de
gemeenschappelijke ruimte (het verschil in waardering tussen een camera
in een gevaarlijke buurt en een camera op de snelweg)? Hoe gaan wij als
gemeenschap om met de verschillende vormen van
dreiging en hoe ontstaan daar hiërarchieën in (de relatie tussen media,
politiek en publieke opinie)? Liggen er verbanden tussen nationale of
zelfs mondiale onzekerheid en onveiligheid en lokale, stedelijke
gevoelens? Hoe sijpelen die gevoelens door in de inrichting van de
openbare ruimte en hoe houden we die ruimte open en toegankelijk voor
iedereen, waarbij het onvermijdelijk lijkt tegelijk wel en geen
onderscheid tussen burgers en bevolkingsgroepen aan te brengen?
Met discussie, voordracht en beeld zal een beeld geschetst worden van de manieren waarop angst, veiligheid, risico en controle onze stedelijke cultuur beïnvloeden. De opzet is niet om een oordeel te vellen, maar juist te kijken hoe en waar dergelijke gevoelens ontstaan en welke consequenties die hebben in het dagelijkse openbare leven. Terreurdreiging en criminaliteit kunnen daarin een even grote rol spelen als architectuur en televisiereclames.
Welke bedoelingen en uitwerkingen zien we bij concrete ingrepen in de publieke ruimte. Hebben cameratoezicht en overheidscampagnes als bijvoorbeeld
"alle ogen helpen" het gewenste resultaat? Is de burger mondiger, alerter geworden of speelt er wellicht juist een gewenning aan gevoelens van dreiging? Die gewenning blijkt dan wellicht uit de onverschilligheid en gelatenheid waarmee Britten en Duitsers reageerden op de recente terreurdreiging in hun landen. Leidt het gevoel van constante dreiging tot grotere onzekerheid en gevoelens van afhankelijkheid, en ziet de burger daarin een rol voor zichzelf (bv gezien de populariteit van politie en AIVD als werkgever) of ziet de burger veiligheid nog primair als een overheidstaak?
En hoe gaan we als gemeenschap om met de onbedoelde neveneffecten van het veiliger maken van het publieke domein (mensen die uit de trein worden gezet, publiek wantrouwen dat gebaseerd is op het uiterlijk van anderen, geprivatiseerde beveiliging die soms de grenzen van de openbare ruimte vertroebelt)?
Aanvang | 20.30 uur
Entree | vrije toegang, reserveren gewenst
Voertaal | Nederlands
tekst uitklappen [ + ]
